Kolor we wnętrzu / Wpływ światła na postrzeganie barw

Kwestia doboru kolorystyki jest zależna od wielu czynników. Podstawowe znaczenie ma rodzaj oświetlenia. Chodzi tutaj zarówno o światło naturalne jak i sztuczne, których ilość i jakość bezwzględnie należy wziąć pod uwagę. Kolory w danym pomieszczeniu należy dostosować do tego, o jakiej porze dnia pomieszczenie jest oświetlane najintensywniej. Rano przeważają niebieskie promienie ultrafioletowe, coraz intensywniejsze, im bliżej południa. Pod wieczór zwiększa się natężenie promieniowania czerwonego. Dlatego w pokojach mocno oświetlonych od rana do południa kolory wydają się mocniejsze, natomiast w tych, do których nie wpada ostre dzienne światło, wyglądają naturalnie. Zgodnie z powyższym, w pomieszczeniach ulokowanych od strony wschodniej wskazane są barwy cieplejsze, natomiast od strony zachodniej cieplejsze i intensywniejsze kolory mogą w świetle słońca przybierać zbyt intensywny odcień. Najkorzystniejsze naturalne światło wpada przez okna południowo- zachodnie i południowo - wschodnie. Latem promienie słoneczne nie docierają zbyt głęboko do pokoju, zimą natomiast sięgają bardzo daleko.

Jeżeli pokój jest bardzo nasłoneczniony to z powodzeniem można zastosować barwy chłodne. W pomieszczeniach takich często spotykamy się z oślepiającym blaskiem słońca. Aby go nie pogłębiać powinniśmy unikać barw intensywnych i bardzo ciepłych, ściany przy oknach powinny być pomalowane na jasne, stonowane kolory (mebli, dywanów, zasłon itd.) powinny dominować we wnętrzu. Należy zmniejszyć kontrast pomiędzy światłem padającym z zewnątrz i oświetleniem panującym wewnątrz pomieszczenia. Z kolei w pomieszczeniach słabo nasłonecznionych, większe odbicie światła wewnątrz można uzyskać przez zastosowanie jasnych kolorów i rozmieszczenie luster.

Natomiast w pokoju słabo lub w ogóle nie nasłonecznionym (pomieszczenia od strony północnej), stosuje się kolory cieplejsze, aby ocieplić i rozjaśnić pokój. Za najbardziej ciepły, radosny kolor uchodzi kolor żółty, gdyż nawet jego jasny, ciepły odcień ociepli najbardziej ponure pomieszczenie. Wcale nie musi, a nawet nie powinien to być kolor bardzo intensywny, zwłaszcza jeżeli pomieszczenie takie jest niewielkich rozmiarów. Kolory ciepłe, choć powodują, że pokój nabiera przytulności, jednocześnie wraz ze wzrostem intensywności pomniejszają optycznie pomieszczenia.


Barwy czyste, dobrze i żywo wyglądają w jasnym, silnym świetle. Bardzo jaskrawe barwy stają się natomiast krzykliwe na szerokościach geograficznych słabiej oświetlanych przez słońce. Fakt ten ma zasadnicze znaczenie przy doborze kolorystyki na elewacje, gdyż w naszej szerokości geograficznej powinno się raczej mieszać kolory, by otrzymać ich pochodne o łagodniejszym odcieniu.
Barwa przedmiotu zależy od światła padającego na jego powierzchnię. Światło i cień modyfikują kolory. Nawet w białym czy pastelowo pomalowanym pokoju naturalne światło i jego odbicia powodują, że ściany i sufit będą się delikatnie różnić w odcieniu i tonacji- przy czym ściana z oknem będzie się wydawała najciemniejsza. Zgodnie z tym przy doborze np. dwóch kolorów lub odcieni do jednego pomieszczenia na ścianę z oknem zazwyczaj dobiera się kolor jaśniejszy.

Bardzo istotne są tutaj jego ilość i jakość, ale także rozmieszczenie w pomieszczeniu. Jest nie tylko narzędziem ułatwiającym życie, ale i jednym z najważniejszych elementów dekoracyjnych, gdyż dba o to, by meble, podłogi, dywany, kolory ścian i wszelkie detale były pięknie wyeksponowane i wyglądały efektownie, a w mieszkaniu panował przyjazny klimat. Tak jak kolorem, tak i światłem możemy modelować dom: optycznie powiększać, podwyższać i poszerzać, jedne detale uwypuklać, inne zacieniać, modyfikować barwy ścian, ocieplać lub ochładzać atmosferę. Światło ma tym samym zasadnicze znaczenie przy doborze kolorów. Jeżeli nawet dobierze się kolory trafnie w stosunku do rodzaju światła dziennego, a nie uwzględni światła sztucznego to można zepsuć cały efekt. Musimy też pamiętać, że pod wpływem różnego rodzaju sztucznego oświetlenia zmieniają się kolory. Ciepłe światło rozświetla barwy ciepłe, przytłumia zimne i czyni je szarawymi. I odwrotnie, światło zimne wzmacnia barwy zimne i osłabia ciepłe. Sprawia, że barwy zimne nabierają świetlistości i blasku, podkreślając ich elegancję i czystość. Niektóre kolory ulegają w sztucznym świetle radykalnej zmianie. Żółcienie na przykład, zwłaszcza te blade, mają tendencję do zanikania, kolor ceglastobrązowy (terakota) zmienia się w oranż, jasna zieleń w kolor żółtozielony, a fiolety przechodzą w brązy.

Decydując się, więc na określone kolory powinniśmy zadbać o sztuczne oświetlenie i dobrać je odpowiednio do koloru:

Obecnie na rynku znajdują się rozmaite lampy, dające światło o różnym zabarwieniu, w tym nie różniące się od dziennego. Ilość i jakość światła powinna być dostosowana do potrzeb każdego pomieszczenia. Oświetlenie bezpośrednie powinno być w kuchni, biurze, na schodach i w cieplarni; w pomieszczeniach tych jasne światło jest niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa lub hodowania roślin. Spokojniejszą, przyjemną atmosferę w pokojach dziennych daje światło odbite i rozproszone. Główne oświetlenie sufitowe jest mało atrakcyjne, nie dające się formować. W większości pokoi należy używać wielu źródeł światła: oświetlenia dolnego, górnego (najlepiej żarówek halogenowych) i oświetlenia punktowego. Miły nastrój można wywołać używając dolnego oświetlenia - lamp stołowych, podłogowych czy ściennych, a także ukrytego podświetlenia półek za pomocą niezbyt silnych mlecznych żarówek.

Pamiętając, że barwa i rozmieszczenie oświetlenia sztucznego warunkuje kolor ścian i wszystkich przedmiotów, a także nasz sposób ich postrzegania, instalując je powinniśmy wzorować się na padaniu i operacji światła dziennego.

Efektowny wygląd wnętrza osiągniemy wtedy, gdy uda nam się zgrać trzy typy oświetlenia; ogólne, miejscowe i akcentujące. Ogólne – rozproszone - tworzy jednolite tło i nastrój wnętrza, a także wpływa na to, jak postrzegamy pokój: jako duży, mały, proporcjonalny. Uzyskujemy je, wieszając na suficie lampy, a na ścianach kinkiety. Najlepsze światło dają energooszczędne świetlówki kompaktowe lub żarówki halogenowe.

Zadaniem oświetlenia miejscowego jest rozjaśnienie konkretnego fragmentu pomieszczenia, np. miejsc do czytania, do przygotowywania potraw, do jedzenia. Tworzą je punktowe lampki halogenowe (np. oświetlające blaty kuchenne), lampy zawieszone nisko nad stołem lub stojące z żarówkami reflektorowymi, halogenowymi lub tradycyjnymi.

Oświetlenie dekoracyjne ma podkreślać piękno przedmiotów, mebli, obrazów, rzeźb, a także wydobywać z mroku najbardziej atrakcyjne detale architektoniczne- wnęki, filary, faktury ścian. W tym celu używa się specjalnych małych niskonapięciowych żarówek halogenowych i reflektorków.